Khi các công cụ AI hỗ trợ lập trình bắt đầu xuất hiện, nhiều nhà lãnh đạo công nghệ và các quỹ đầu tư mạo hiểm từng dự đoán rằng **Software-as-a-Service (SaaS)** sẽ sớm đi đến hồi kết.
Vài năm sau, dự đoán đó dường như đang có những dấu hiệu đầu tiên trở thành hiện thực.
Ngày càng nhiều lãnh đạo doanh nghiệp (C-suite) bắt đầu rà soát lại toàn bộ hệ thống SaaS mà công ty đang sử dụng. Nguyên nhân không chỉ đến từ căng thẳng địa chính trị hay các yêu cầu về chủ quyền dữ liệu, mà còn bởi sự phát triển nhanh chóng của các trợ lý lập trình sử dụng AI.
Klarna là ví dụ tiêu biểu
Một trong những ví dụ nổi bật nhất là **Klarna**.
Cuối năm 2024, công ty này cho biết họ đã ngừng sử dụng nhiều dịch vụ SaaS, bao gồm **Workday** và **Salesforce**, để chuyển sang một hạ tầng công nghệ gọn nhẹ hơn, chủ yếu dựa trên các giải pháp tự phát triển.
(Klarna từ chối trả lời phỏng vấn cho bài viết này. Không chỉ Klarna.
Nhiều doanh nghiệp khác cũng đang đi theo xu hướng tương tự, dù với tốc độ thận trọng hơn.
Ví dụ, công ty truyền thông **6AM City** cho biết họ tiết kiệm khoảng **100.000 USD mỗi tháng** sau khi thay thế hệ thống CRM bằng một giải pháp AI do chính họ xây dựng.
Trong khi đó, **Warp** – công ty phát triển framework dành cho Agentic Development – đã gần như dừng việc mua thêm SaaS mới. Thay vào đó, họ ưu tiên xây dựng các công cụ nội bộ hoặc các giải pháp AI chỉ được tạo khi cần (just-in-time).
CEO của Warp, **Zach Lloyd**, ước tính công ty tiết kiệm hơn **10.000 USD mỗi năm** nhờ cắt giảm các gói đăng ký SaaS.
---
Khi AI giúp việc tự xây công cụ trở nên dễ dàng
Theo **Aloke Desai**, Trưởng bộ phận Product Engineering của Warp, công ty đã chuyển toàn bộ website marketing từ nền tảng **Framer** sang một hệ thống tự phát triển.
Việc này giúp nhóm kỹ sư linh hoạt hơn rất nhiều.
Họ có thể:
- Triển khai các thử nghiệm A/B do AI Agent điều khiển;
- Không còn bị giới hạn bởi API của Framer;
- Chủ động thay đổi giao diện và luồng hoạt động theo nhu cầu.
Trong một buổi hackathon nội bộ, đội ngũ Warp cũng xây dựng thành công một hệ thống tài liệu (documentation) mới để thay thế **GitBook**.
Giải pháp này không chỉ đáp ứng đầy đủ nhu cầu cũ mà còn bổ sung nhiều tính năng mới như:
- Giao diện đồng bộ với bộ nhận diện thương hiệu;
- Kết nối trực tiếp với hệ thống telemetry;
- Tự động sinh tài liệu từ mỗi phiên bản phát hành mới.
---
Chính nhân viên đang thúc đẩy làn sóng thay thế SaaS
Theo **Jess Lampe**, Global Lead Technologist tại Launch Consulting, việc thay thế các công cụ SaaS nội bộ phần lớn bắt nguồn từ chính nhân viên.
Khi doanh nghiệp khuyến khích mọi người thử nghiệm với AI, các lập trình viên nhanh chóng nhận ra rằng nhiều công cụ vốn được xây dựng cho mô hình Agile truyền thống không còn thật sự phù hợp với cách phát triển phần mềm bằng AI Agent.
Tại Warp, mọi thứ cũng bắt đầu từ một vài thử nghiệm nhỏ.
Sau khi những thử nghiệm này chứng minh hiệu quả, CEO của công ty quyết định đầu tư mạnh hơn vào hướng đi mới.
Desai chia sẻ:
"Nhiều người thường lo rằng tự xây công cụ sẽ rất tốn công bảo trì.
Nhưng với những ứng dụng đơn giản, chi phí bảo trì gần như không đáng kể.
Chúng tôi chỉ mất khoảng hai ngày để tạo ra một hệ thống tài liệu vừa đúng với thương hiệu, vừa tốt hơn sản phẩm cũ."
---
Giá trị của SaaS đang thay đổi
Xu hướng này không chỉ diễn ra ở Warp.
Khảo sát của nền tảng phát triển AI low-code **Retool** trên 817 khách hàng cho thấy:
* **35%** đã thay thế ít nhất một công cụ SaaS bằng giải pháp tự phát triển.
* **78%** dự định sẽ tự xây thêm nhiều công cụ nội bộ trong năm 2026.
(Retool không phản hồi yêu cầu phỏng vấn.)
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi doanh nghiệp đều muốn thay thế SaaS bằng những ứng dụng do AI tạo ra.
---
Không chỉ vì AI, mà còn vì dữ liệu
Đối với startup an ninh mạng **DmarcDkim.com** tại Berlin, động lực lại đến từ một vấn đề khác.
Giá SaaS ngày càng tăng.
Đồng thời, châu Âu ngày càng quan tâm đến:
- Chủ quyền dữ liệu;
- Quyền riêng tư;
- Quản trị dữ liệu.
Điều đó buộc công ty phải xem xét lại toàn bộ hệ thống công nghệ.
Trong một năm qua, nhà sáng lập **Oleksii Antypov** đã cùng đội ngũ thay thế khoảng **10 dịch vụ SaaS** bằng các phần mềm mã nguồn mở tự triển khai.
Ví dụ:
- Thay Slack và Microsoft Teams bằng **Rocket.Chat**;
- Thay HubSpot và Salesforce bằng **Twenty** cho hệ thống CRM.
---
Nhưng tự xây không phải lúc nào cũng an toàn
Theo **Felix Godbout**, chuyên gia tư vấn kiến trúc hạ tầng, ngày càng nhiều lãnh đạo doanh nghiệp muốn đưa hệ thống về hạ tầng riêng (on-premise) vì lý do chủ quyền dữ liệu.
Trong quá trình đó, họ thường phát hiện nhiều SaaS hoàn toàn có thể được thay thế bằng:
- AI;
- Cloud Functions;
- Các quy trình tự động hóa.
Tuy nhiên, điều này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro.
Ông cảnh báo:
"Nhiều người tìm thấy một dự án trên GitHub, thấy nó mã nguồn mở rồi triển khai ngay.
Nhưng phần mềm đó có thể chưa được kiểm định, không có các chứng nhận bảo mật cần thiết hoặc phụ thuộc vào những thư viện chứa lỗ hổng bảo mật."
---
Bảo trì không phải vấn đề lớn nhất
Để giảm rủi ro, Antypov chỉ lựa chọn các dự án mã nguồn mở còn được cộng đồng duy trì tích cực.
Trong khi đó, Warp xây dựng một tầng hạ tầng và bảo mật dùng chung cho tất cả ứng dụng nội bộ.
Nhờ vậy, mỗi ứng dụng mới gần như không cần tự triển khai các cơ chế bảo mật riêng.
Antypov cho biết cần phân biệt:
- Bảo trì hạ tầng;
- Bảo trì phần mềm.
Theo ông, việc duy trì hạ tầng chỉ mất khoảng **một ngày mỗi tháng**, cộng thêm khoản đầu tư ban đầu để cấu hình máy chủ an toàn.
Còn bản thân phần mềm thì công ty không chủ động bảo trì.
Họ để cộng đồng mã nguồn mở đảm nhiệm phần đó.
Nếu tự bảo trì mọi thứ, lợi ích về chi phí sẽ không còn nữa.
---
Thách thức lớn nhất: dữ liệu
Theo Godbout, việc xây dựng một sản phẩm thay thế SaaS không phải phần khó nhất.
Điều khó nhất là **di chuyển dữ liệu**.
Hầu hết các nền tảng SaaS đều:
- Đóng mã nguồn;
- Lưu dữ liệu theo cấu trúc riêng;
- Khiến việc xuất dữ liệu trở nên phức tạp.
CEO của Klarna, **Sebastian Siemiatkowski**, cũng chia sẻ trên podcast **20VC** rằng:
**chi phí chuyển đổi dữ liệu** chính là rào cản lớn nhất.
Dữ liệu bị "mắc kẹt" trong mô hình dữ liệu của nhà cung cấp SaaS.
Nếu một ngày nào đó việc di chuyển dữ liệu trở nên dễ dàng hơn, đó sẽ là mối đe dọa thực sự đối với ngành SaaS.
Godbout cũng lưu ý rằng:
Ngay cả khi chuyển dữ liệu thành công, rất nhiều quy trình tự động, biểu mẫu hay tích hợp sâu trong hệ thống ERP cũng phải được xây dựng lại.
Chỉ cần bỏ sót một biểu mẫu nhỏ, toàn bộ quy trình có thể bị gián đoạn.
Hoặc doanh nghiệp buộc phải duy trì song song cả hệ thống cũ lẫn mới trong một khoảng thời gian, làm tăng thêm chi phí và độ phức tạp.
---
SaaS sẽ không biến mất, nhưng tiêu chuẩn đã khác
Theo Jess Lampe, một số nhà cung cấp SaaS đã vô tình tạo ra những "hào lũy nhân tạo" bằng cách thu thêm phí khi khách hàng muốn truy cập hoặc xuất dữ liệu.
Khi các doanh nghiệp bắt đầu xây dựng các AI Agent cần tương tác với dữ liệu đó, họ gặp rất nhiều trở ngại.
Đó cũng là nhóm sản phẩm SaaS có nguy cơ cao nhất bị thay thế.
Tuy nhiên, AI không phải lúc nào cũng khiến doanh nghiệp loại bỏ SaaS.
Lampe cho biết một khách hàng của ông thậm chí còn sử dụng **nhiều SaaS hơn trước**, bởi AI giúp việc tích hợp và triển khai các công cụ logging trở nên đơn giản hơn rất nhiều.
---
AI không giết chết SaaS, nhưng buộc SaaS phải thay đổi
Cũng giống như AI đang thay đổi kỹ năng mà lập trình viên cần có, nó cũng đang thay đổi kỳ vọng của doanh nghiệp đối với SaaS.
SaaS chưa chết.
Nhưng để doanh nghiệp tiếp tục trả phí thuê bao, các sản phẩm SaaS phải mang lại nhiều giá trị hơn trước.
Desai kết luận:
"Chúng tôi vẫn luôn cân nhắc giữa việc mua SaaS hay tự xây công cụ nội bộ.
Nhưng bây giờ, lựa chọn tự xây trở nên hấp dẫn hơn rất nhiều vì nó mang lại lợi ích rõ ràng cho sản phẩm."
Ông nói thêm:
"Nếu là ba hay năm năm trước, tôi sẽ không nghĩ đến việc sử dụng AI Agent.
Tôi chỉ đơn giản tìm kiếm trên Google hoặc hỏi các chuyên gia xem nên mua SaaS nào rồi triển khai.
Còn bây giờ, cách tiếp cận đó đã thay đổi hoàn toàn."
